„Það er allt svo rólegt og gott hérna”


– þrjár systur flytja með allt sitt úr höfuðborginni og norður til Siglufjarðar

„Allir vilja suður” hefur löngum verið máltæki úti í hinum dreifðu byggðum og víst er að margur hefur í gegnum tíðina leitað þangað til að freista gæfunnar, enda hefur þjónustan jafnan verið talið meiri þar en annars staðar. Og afleiðingin er sú að nú munu víst um 60% þjóðarinnar búa á höfuðborgarsvæðinu.
Því er ekki laust við að maður lyfti brún og sperri eyru þegar heyrist að 10 manna fjölskylda hafi nú ákveðið að yfirgefa þéttbýlið og flytja út á land með allt sitt hafurtask. En það gerðist reyndar í haust. Um var að ræða þrjár systur, maka einnar þeirra og sex börn.
Og áfangastaðurinn? Jú, Siglufjörður.
Systurnar, dætur Rafns Erlendssonar vélstjóra og tónlistarmanns og Guðrúnar Hrefnu Bragadóttur, eru allar fæddar og uppaldar fyrir norðan, en árið 1985 – þegar Sólveig var 15 ára, Guðrún Linda 11 ára og Hólmfríður Ósk 4 ára – fluttu þær búferlum inn á Akureyri ásamt foreldrum sínum. Þar bjó fjölskyldan í 3 ár en svo var stefnan tekin á Reykjavík.
Ástæðan fyrir flutningnum úr gamla síldarbænum hafði verið leit að betri eða hentugri vinnu, en einnig spilaði þar inn í að fósturmóðir Rafns var þá búsett syðra. Og réttast fannst öllum að taka þetta í áföngum.
En það var ekki auðvelt að slíta böndin við heimabyggðina, enda liggja ræturnar djúpt í siglfirskum jarðvegi, bæði í móður- og föðurlegg. Hólmfríður Ósk kom t.d. aftur og var eitt eða tvö sumur á Siglufirði hjá vinafólki, meðan lögheimilið var á Akureyri. Og eftir að fjölskyldan var komin á suðurhornið bjó Hólmfríður á Siglufirði 1998-1999. Guðrún Linda fór til Keflavíkur og var þar í 7 ár, kom svo til Reykjavíkur og flutti þaðan á Siglufjörð og bjó þar 1998-2000. Einungis Sólveig var um kyrrt, hún átti heima í 14 ár í Kópavogi.

Fluttu allar sama daginn

En svo, 26. ágúst 2010, flytja þær heim aftur. Tveir flutningabílar komu með búslóðirnar. Áður en þetta gerðist voru íbúarnir í bænum 1.298 talsins en fóru í 1.308, eða með öðrum orðum á fjórtánda hundraðið.
Fréttaritari Morgunblaðsins tók hús á þeim systrum á dögunum og fyrsta spurningin var auðvitað: Hvers vegna?
„Það er allt svo rólegt og gott hérna,” var svarið.
Sólveig og Guðrún Linda eru einstæðar mæður, Hólmfríður Ósk gift.

„Ég var búin að vera að hugsa það síðastliðin þrjú ár að flytja hingað aftur,” segir Hólmfríður Ósk. „Eiginmaður minn, Fróði Brinks Pálsson, er malbiksstrákur en við komum hingað í sumar og vorum í mánuð og hann féll gjörsamlega fyrir staðnum og fólkinu og vill hvergi annars staðar vera.” Og Sólveig bætir við: „Við vorum í gamla húsinu uppi á Hlíðarvegi, og þá var eins og við fengjum hugljómun: Flytjum bara hingað, látum verða af því. Við vorum samt ekkert að flýja úr neinum aðstæðum, heldur vildum einungis breyta til, fara í eitthvað betra.”

Allar voru þær með atvinnu fyrir sunnan og í góðum málum.

 

Krakkarnir alsælir

„Við gerðum þetta ekki síst út af börnunum,” segir Guðrún Linda. „Þau vildu flytja.” Og Sólveig bætir við: „Þetta er líka allt, allt annað hérna. Talsmátinn á krökkum og allt. Það er rosalegt blót á jafnöldrum þeirra í Reykjavík. Og það er borin miklu meiri virðing fyrir fullorðnu fólki hér en þar. Og kennurum líka. Ég er lærður stuðningsfulltrúi og er búin að starfa fyrir sunnan við það í sjö ár og eitt ár í viðbót sem skólaliði; munurinn á börnum og unglingum hér og þar er svakalegur í einu orði sagt. Virðingarleysið þar er mikið.”

Af hverju ætli það sé?

„Ég held að þetta sé mikið til foreldravandamál, því miður,” segir Sólveig.

Og Guðrún Linda vill meina að þetta sé verra eftir hrunið.

„Það eru allir svo upptrekktir fyrir sunnan, svo stuttur þráðurinn í öllum. Það er ekki svona hérna. Hér bjóða allir góðan daginn, börnin eru miklu frjálsari o.s.frv. Maður þarf ekki að hafa neinar áhyggjur af þeim. Svo eigum við okkar bestu vinkonur hér og krakkarnir eru alsælir,” segir Hólmfríður Ósk.

Sólveig á einn dreng í 7. bekk, Róbert Bergmann, og eina stúlku 17 ára, Lindu Ósk, Guðrún Linda á tvær dætur, eina sem er níu mánaða, Hólmfríði Dögg, og eina sem er í 3. bekk, Guðríði Hörpu, og Hólmfríður Ósk á eina dóttur í 4. bekk, Sólveigu Lilju, og aðra í 8. bekk, Hrefnu Rebekku.

„Stráknum mínum leið ekki vel fyrir sunnan, svo að í raun var bara kominn tími á að gera eitthvað nýtt. Og því var ákveðið að leita á heimaslóðir aftur. Börnin voru líka farin að nauða um þetta, eftir að hafa verið í fríi á Siglufirði. Þau fundu að hér var eitthvað öðruvísi en syðra, allir svo afslappaðir og vinalegir. Og gott að láta fjöllin faðma sig á hverjum degi. Og svo heyrir maður svona duggudugg,” segir Sólveig, og á þar við róandi hljóðin í smábátunum á leið inn og út fjörðinn. „Já, það er alltaf gott að hafa sjóinn og fjöllin nálægt sér,” bætir Hólmfríður Ósk við, dreymin á svip.
Fengu strax vinnu

Þær systur fóru allar norður án þess að vera komnar með vinnu, en þurftu ekki lengi að bíða eftir að úr rættist. Sólveig fékk atvinnu við það sem hún er lærð, Guðrún Linda í efnalauginni og Hólmfríður við kennslu í grunnskólanum. Og allar eru þær mjög ánægðar, vægast sagt.

„Mér finnst alveg ótrúlegt að maðurinn minn skuli hafa fallist á að koma hingað,” segir Hólmfríður Ósk. „En svona er þetta bara. Hann er blómaskreytir, er að jafna sig eftir aðgerð, var spengdur í baki; síðan á bara eftir að koma í ljós hvað hann fær að gera.”

„Syðra eru allir ennþá í árinu 2007, ég sé enga breytingu,” segir Guðrún Linda. „En hérna á Siglufirði er þetta svo æðislegt, hér er enginn að hugsa um að vera með nýjasta sófasettið, eða nýjasta þetta eða hitt. Það er allt önnur hugsun í gangi.”

En hvað sögðu vinirnir á höfuðborgarsvæðinu?

„Það skildu þetta allir,” segja þær. „Fannst flott hjá okkur að gera þetta, fara í rólegheitin. Sumir bara geta það ekki, eru bundnir út af svo mörgu – húsnæði, vinnu og fleiru. Fastir í sínu. Eiga ekki kost á því. Það eina var að fólki fannst kannski skynsamlegra að við flyttum að vori, fannst óráðlegt að fara beint inn í dimman veturinn. En við vissum alveg hvað við vorum að fara út í.”

„Það voru margir sem öfunduðu mig, að geta bara farið,” segir Hólmfríður Ósk. Og hinar systurnar taka undir fyrir sitt leyti. „Svo þarf maður ekki að fara neitt á sumrin, það koma allir til okkar,” segja þær og hlægja.

„Í alvöru talað, þetta er allt annað. Maður sér bara breytinguna á krökkunum,” segir Sólveig. „Þeir eru alveg í skýjunum yfir því hvað það er allt annað að vera í skólanum hér en þar.”

„Það er ekki eins mikið stress í Keflavík og í Reykjavík,” segir Guðrún Linda, þegar hún er spurð út í það. „Ég flutti þangað þegar ég varð ófrísk. Mér fannst ekki passa að ala upp barn í Reykjavík. Það er samt töluvert meira stress í Keflavík en hér.”
Vaknað til að mjólka kýrnar?

„Vinkonur stelpunnar minnar halda að hún þurfi að vakna klukkan sex á morgnana til að mjólka kýrnar. Þær vita ekkert hvað er verið að tala um,” segir Hólmfríður Ósk, sem dæmi um hvað firringin er orðin mikil milli höfuðborgarsvæðisins og landsbyggðarinnar, ekki síst meðal ungu kynslóðarinnar. „Og stráknum mínum fannst rosalega skrýtið, þegar hann var hér í sumar, að geta farið niður á sparkvöll og geta spilað með krökkum á öllum aldri. Þetta hefði hann aldrei fengið að gera í Reykjavík; þar hefði honum verið hent útaf ef hann hefði reynt þetta. Hér eru allir svo góðir vinir. Og sjarminn við að geta farið inn í kaupfélagið og spjallað við fólkið. Það gerirðu ekki syðra, enda þekkirðu engan. Og allir eru að drífa sig, alltaf allir að flýta sér,” segir Sólveig.

Nú er ósk þeirra sú heitust að foreldrarnir komi á eftir þeim. „Öll börnin og barnabörnin eru farin og því ekki eftir neinu að bíða,” segja þær, með vonarglampa í augum.

Eini gallinn er sá að það er erfitt að fá húsnæði. „Við vorum heppnar, ég leigði íbúðina mína fyrir sunnan og leigi hér,” segir Sólveig. „Það er ekkert hentugt til sölu heldur, annað hvort allt of stórt eða þarfnast mikils viðhalds. En við erum komnar til að vera. Meðan við höfum vinnu. Það er númer eitt, tvö og þrjú.”

„Maður hefur ekkert að sækja til Reykjavíkur nema mömmu og pabba. Það er allt annað hér til staðar,” segir Guðrún Linda.
Áttu Héðinsfjarðargöng einhvern þátt í þessari ákvörðun ykkar um að koma norður?

„Nei. Það var bara fólkið og staðurinn,” segja þær. „Það eru allir alltaf tilbúnir að hjálpa ef eitthvað bjátar á, ef eitthvað vantar. Það er aldrei neitt mál. Og svo er mjög áberandi hvað allir hafa mikinn tíma hér. Að líta óvænt inn í kaffi og svoleiðis. Þetta er ekki svona í Reykjavík. Þar verður að bjóða formlega, gera þetta á ákveðnum tíma.”

Eruð þið með einhvern boðskap til þeirra á höfuðborgarsvæðinu sem langar að prófa eitthvað svona, eru kannski að hugsa um að flytja út á land? 

„Já, bara kýla á það,” segja þær einum rómi.

Hópurinn sem flutti norður.  Vinstra megin: Fróði Brinks, Hólmfríður Ósk, Sólveig Lilja og Hrefna Rebekka;  miðja: Linda Ósk, Róbert Bergmann (með hundinn Natan) og Sólveig;  hægra megin: Guðríður Harpa, Guðrún Linda og Hólmfríður Dögg.

Hópurinn sem flutti norður.
Vinstra megin: Fróði Brinks, Hólmfríður Ósk, Sólveig Lilja og Hrefna Rebekka;
miðja: Linda Ósk, Róbert Bergmann (með hundinn Natan) og Sólveig;
hægra megin: Guðríður Harpa, Guðrún Linda og Hólmfríður Dögg.

Og hér er svo mynd af Paradís norðursins, á fallegum vetrardegi.

Og hér er svo mynd af Paradís norðursins, á fallegum vetrardegi.

[Birtist upphaflega í Morgunblaðinu í dag, á bls. 16, örlítið stytt.]

Myndir og texti: Sigurður Ægisson | sae@sae.is


SIGLFIRÐINGUR.IS | Sími: 899 0278 | Netfang: sae@sae.is